Web projelerinde en sık yaşanan sorun, briefin bir istek listesi olarak yazılmasıdır: “modern görünsün”, “rakiplerimizden iyi olsun”, “animasyonlu olsun”. Bu ifadeler değerlendirilemez, çünkü doğrulanacak bir ölçüt içermez.
İyi bir brief tasarımı tarif etmez. Çözülecek sorunu, hedef ziyaretçiyi ve başarının nasıl ölçüleceğini tanımlar; tasarım kararları bunlardan türer.
Sitenin işini tek cümleyle yazın
Her sitenin birincil bir işi olmalıdır: nitelikli görüşme toplamak, ürün satmak, aday çekmek veya bilgi vermek. Bunların hepsini aynı anda birinci öncelik yapan siteler hiçbirinde iyi olmaz.
Birincil iş yazıldığında ana sayfa tartışması büyük ölçüde biter. Hangi bölümün üstte olacağı, hangi eylem çağrısının öne çıkacağı bu cümleden çıkar.
İkincil işler de yazılabilir; ancak bunların birincil işi gölgelemeyeceği baştan kabul edilmelidir.
Ziyaretçi tiplerini ve sorularını listeleyin
Siteye kimler geliyor ve hangi soruyla geliyor? Potansiyel müşteri, iş ortağı, aday çalışan ve mevcut müşteri farklı şeyler arar.
Her tip için o kişinin cevabını aradığı üç soruyu yazmak, içerik mimarisinin iskeletini kurar. Bu liste olmadan sayfa yapısı şirketin organizasyon şemasına göre kurulur ve ziyaretçi aradığını bulamaz.
Mevcut sorunları örnekle gösterin
“Sitemiz kötü” ifadesi işe yaramaz. Bunun yerine gözlemlenen somut durumlar yazılmalıdır: müşteriler telefonda hep aynı soruyu soruyor, fiyat sayfasını bulamıyorlar, mobilde form doldurulmuyor.
Elinizde kullanım verisi varsa paylaşın. Hangi sayfaların çok görüntülendiği, nerede çıkıldığı ve hangi aramalarla gelindiği tasarım kararlarını doğrudan besler.
Veri yoksa satış ve destek ekibinin gözlemleri en iyi ikinci kaynaktır.
Kapsam sınırlarını ve kısıtları yazın
Hangi sistemlerle entegre olacak, içerik kim tarafından yazılacak, mevcut alan adı ve URL yapısı korunacak mı, yayınlandıktan sonra güncellemeyi kim yapacak?
Bu soruların cevapları teknik yaklaşımı belirler. Sonradan ortaya çıkan bir entegrasyon ihtiyacı, tamamlanmış bir tasarımın yeniden yapılmasına neden olabilir.
Bütçe ve takvim de kısıt olarak yazılmalıdır. Gerçekçi olmayan takvimler kaliteyi değil kapsamı daraltır; hangisinden ödün verileceğine baştan karar vermek daha sağlıklıdır.
Başarı ölçütünü baştan tanımlayın
Site yayına alındıktan sonra “iyi oldu mu” sorusu, ölçüt yazılmadıysa cevapsız kalır. Ölçüt birincil işle uyumlu olmalıdır: form gönderimi, arama görünürlüğü, sayfa hızı veya belirli bir sayfaya ulaşma oranı.
Ölçüm altyapısının da kapsamda olduğundan emin olun. Ölçülemeyen hedef, hedef değildir.
Referans site verirken nedenini yazın
Brief'lere eklenen beğenilen site örnekleri faydalıdır; ancak yalnızca bağlantı vermek yanıltıcıdır. Beğenilen şeyin ne olduğu yazılmalıdır: düzen mi, ton mu, hız mı, yoksa içerik yapısı mı?
Aksi hâlde ekip görsel benzerlik üretir ve asıl beğenilen özellik kaçırılır.
Brief'i kim yazmalı
Brief genellikle pazarlama biriminden çıkar, ancak sitenin başarısı satış ekibinin gelen talebi nitelikli bulup bulmamasına bağlıdır. Bu iki taraf brief üzerinde anlaşmadıysa, proje sonunda tanım gereği bir memnuniyetsizlik oluşur.
Pratik yöntem, brief'in taslağını pazarlamanın yazması ve satışın tek soruya cevap vermesidir: hangi talep sizin için iyi bir taleptir? Bu cevap, sitenin form alanlarını ve içerik derinliğini doğrudan belirler.
Karar verici de bu aşamada masada olmalıdır. Onay zinciri belirsiz projelerde en iyi tasarım bile revizyon turlarında erir.
Rakip analizi brief'in parçasıdır
Beğendiğiniz siteleri listelemek yeterli değildir; rakiplerinizin sitelerinde ziyaretçinin hangi soruya cevap bulduğunu da not edin. Bu, sizin sitenizde hangi boşluğun kapatılacağını gösterir.
Özellikle fiyat, süre ve kapsam bilgisinin nasıl sunulduğuna bakın. Rakipler bu konularda sessizse, şeffaf olmak tek başına bir ayrışma aracı hâline gelebilir.
İçerik sorumluluğu baştan atanmalı
Web projelerinin en yaygın gecikme nedeni tasarım değil, içeriktir. Tasarım onaylanır, geliştirme biter ve proje metin beklerken haftalarca durur.
Bu riski kapatmanın yolu, brief aşamasında her sayfa için içerik sahibini ve teslim tarihini yazmaktır. İçerik kimden gelecek, kim onaylayacak, hangi tarihte hazır olacak?
Mevcut metinlerin kullanılıp kullanılmayacağı da burada karara bağlanır. Eski site metinlerinin taşınması çoğu zaman yeni yapıya uymaz ve gizli bir yeniden yazım işi doğurur.
Özet
İyi bir web briefi tasarımı tarif etmez; sitenin birincil işini, ziyaretçi tiplerini, gözlemlenmiş sorunları, kısıtları ve ölçütü tanımlar. Bu beş başlık yazıldığında tasarım kararları tartışma değil, çıkarım hâline gelir.
Bu yazıda anlatılan çalışma kurumsal web tasarım kapsamında yürütülür.