Ajans görüşmelerinde geçen terimlerin sade karşılıkları. Her tanım doğrudan cevapla başlar; ayrıntı ardından gelir. 16 terim.
Rebranding, bir markanın konumlandırmasını, görsel dilini veya stratejik yönünü bilinçli olarak değiştirme sürecidir.
Yüzeyde logo ve renk değişikliği gibi görünür; özünde stratejik bir karardır. Üç durumda anlamlıdır: konumlandırma gerçekten değiştiyse, kimlik teknik olarak çalışmıyorsa, ya da marka istenmeyen bir algıyla anılıyorsa. Bunların hiçbiri yoksa yenileme maliyettir, yatırım değil.
Marka konumlandırma, markanın kime, hangi vaatle ve hangi kanıtla seslendiğinin yazılı olarak sabitlenmesidir.
Konumlandırma bir slogan değil, bir karar setidir. Yazılı olmadığında satış, pazarlama ve İK farklı cümleler kurar; alıcı farkı anlayamaz ve elindeki tek karşılaştırma ölçüsü fiyat olur.
Kurumsal kimlik, markanın tüm temas noktalarında aynı karakterle görünmesini sağlayan görsel ve sözel kurallar bütünüdür.
Logo kimliğin bir parçasıdır, kendisi değil. Renk sistemi, tipografi, fotoğraf dili, ızgara yapısı ve kullanım kuralları birlikte çalışır. Kurallar yazılı ve erişilebilir değilse her yeni materyal sıfırdan tartışılır.
Brand book, marka kurallarının yazılı ve uygulanabilir hâlidir.
İçinde logo kullanımı, renk değerleri, tipografi ölçekleri, fotoğraf yönü, ton ve yasak kullanımlar bulunur. Değeri şudur: ajans değişse, ekip büyüse de kurallar yerinde kalır. Kılavuzu olmayan markada tutarlılık kişiye bağlıdır.
Marka mimarisi, bir şirketin birden fazla markası veya ürün hattı olduğunda bunların birbiriyle ilişkisini tanımlayan yapıdır.
Hangi ürün ana markanın altında, hangisi bağımsız duracak? Yeni ürün çıktığında nereye bağlanacak? Bu kararlar önceden verilmezse portföy büyüdükçe her yeni ürün ayrı bir tartışma başlatır ve marka gücü dağılır.
GSO, markanın üretken arama motorları tarafından doğru anlaşılmasını ve yanıtlarda alıntılanmasını hedefleyen çalışmadır.
Klasik SEO tıklama için sıralama arar; GSO alıntılanma arar. Dil modeli sayfayı insan gibi değil, veri kaynağı gibi okur: yapılandırılmış veri, doğrudan cevapla başlayan pasajlar ve kaynaklar arası tutarlılık belirleyicidir. Google'da üst sırada olmak bunun için tek başına yetmez.
GEO, içeriğin AI destekli arama deneyimlerinde (AI Overviews, ChatGPT, Perplexity, Copilot) doğru temsil edilmesi çalışmasıdır.
GSO ile yakın akrabadır; ikisi çoğu zaman birlikte yürütülür. Fark, GEO'nun belirli motorların yanıt biçimine göre içerik yapısını uyarlamasıdır: soru başlıkları, kısa tanımlar, karşılaştırma tabloları ve kaynak gösterilebilir ifadeler.
AEO, içeriğin öne çıkan snippet, sesli yanıt ve doğrudan cevap kutularında görünmesini hedefleyen çalışmadır.
Temel kuralı basittir: cevabı sorunun hemen ardından, kısa ve bağlamdan bağımsız anlaşılır biçimde vermek. Uzun girişten sonra gelen cevap çıkarılamaz.
Teknik SEO, arama motorlarının siteyi sorunsuz tarayıp dizine ekleyebilmesi için yapılan altyapı çalışmasıdır.
Tarama erişimi, dizinleme kuralları, kanonik adres tutarlılığı, sayfa hızı, mobil uyumluluk ve yapılandırılmış veri bu başlığa girer. İçerik ne kadar iyi olursa olsun, sayfa taranamıyorsa sıralamada yer alamaz.
CRO, siteye gelen ziyaretçinin istenen eylemi yapma oranını artırmaya yönelik ölçüme dayalı çalışmadır.
Tahmine değil hipoteze dayanır: değişiklik önerilir, ölçülür, sonuç kaydedilir. Trafiği artırmadan gelir artışı sağlayabilen tek kalemdir; bu yüzden reklam bütçesi artırmadan önce bakılması gereken yerdir.
Tasarım sistemi, arayüz bileşenlerinin ve kurallarının yeniden kullanılabilir biçimde tanımlandığı yapıdır.
Renk, tipografi ve boşluk değerleri token olarak tanımlanır; bileşenler bu tokenlardan üretilir. Kazancı şudur: yeni ekran sıfırdan tasarlanmaz, mevcut parçalardan kurulur. Tutarlılık disipline değil sisteme bağlanır.
İşveren markası, bir şirketin çalışan ve aday gözündeki itibarını bilinçli olarak yönetme çalışmasıdır.
Ürün markasıyla aynı disiplini ister: kime, hangi vaatle seslenildiği yazılı olmalıdır. Kariyer sayfası, ilan dili ve iç iletişim materyalleri bu karara bağlanır.
Ajans seçiminde belirleyici olan portföyün güzelliği değil, ajansın karar üretme biçimidir.
Üç soru ayırt edicidir: (1) İşe hangi soruyla başlıyor — 'ne yapalım' mı, 'neden yapalım ve nasıl ölçeceğiz' mi? (2) Kapsam, teslimat ve sorumluluk baştan yazılı mı? (3) Başarı neyle ölçülecek, bunu kim tanımlıyor? Bu üçüne net cevap vermeyen ajans, iyi tasarım yapsa bile aynı tartışmayı altı ay sonra tekrar açar.
Rebranding, konumlandırma değiştiğinde, kimlik teknik olarak çalışmadığında veya marka istenmeyen bir algıyla anıldığında yapılır.
Yalnızca 'eskidi' hissiyle yapılan yenileme, biriken tanınırlığı silme riski taşır. Karar öncesinde marka denetimi yapılması, sorunun kimlikte mi yoksa konumlandırmada mı olduğunu ayırır.
Marka stratejisi, hedef kitle, değer önerisi, kanıt ve ton kararlarının tek belgede sabitlenmesiyle yazılır.
Sıra önemlidir: önce pazar ve rakip okuması, sonra konumlandırma kararı, en sonda ifade. Ters sırada çalışıldığında — önce slogan, sonra gerekçe — üretilen metin savunulamaz ve ilk itirazda dağılır.
Naming, marka veya ürün için ad üretme ve seçme sürecidir.
Yaratıcı bir egzersiz gibi görünür ama büyük bölümü eleme işidir: hukuki uygunluk, alan adı erişilebilirliği, telaffuz kolaylığı ve hedef pazarda istenmeyen çağrışım taraması. İyi ad, seçilebilir olandır — en çok beğenilen değil.
